Revizyon rinoplasti rehberi: ikinci ameliyata acele etmeden.

Revizyon rinoplasti, bir ya da birden fazla burun ameliyatı geçirmiş kişilerde kalan şekil bozukluğunu ya da nefes sorununu gidermek amacıyla yapılan düzeltme ameliyatıdır. İkincil (sekonder) rinoplasti adıyla da anılır. Kimi hastada kısa bir törpüleme, kimi hastada kıkırdak çatının baştan kurulması anlamına gelir.

Rinoplasti rehberimizde konuya kısa bir bölüm ayırmıştık. Burada derine iniyoruz, çünkü revizyon rinoplasti kararı ilk ameliyattan farklı sorular sordurur: Ne kadar beklemeliyim? Burnumda yeterli kıkırdak kaldı mı? İkinci ameliyat neyi düzeltebilir, neyi düzeltemez?

• İlk ameliyattan kalan biçim sorunlarını düzeltir
• Aşırı doku alınmasına bağlı çöküklükleri greftle destekler
• Ameliyat sonrasında gelişen nefes darlığını giderir
• Asimetrik iyileşen burun ucunu ve kanatları dengeler

Revizyon rinoplasti başvurularının çoğu görünümle ilgilidir; ancak nefes şikâyeti de azımsanmayacak bir paya sahiptir ve çoğu zaman ikisi birlikte görülür.

• Kalan kemer: burun sırtında yeterince alınmamış kemik ya da kıkırdak
• Gaga burun: burun ucunun hemen üstünde dolgunluk, ucun düşük görünmesi
• Eyer burun: sırtın fazla alınmasına bağlı çöküklük
• Ters V görünümü: orta çatının çökmesiyle kemik kenarlarının belirginleşmesi
• Burun ucu sorunları: aşırı kalkık, düşük, belirsiz ya da asimetrik uç
• Kanat çekilmesi: burun deliklerinin yandan fazla görünmesi
• İşlev sorunları: burun valvinin çökmesi, septum eğriliği, burun içi yapışıklıklar

Bu yüzden revizyon rinoplasti planı, "burnumu beğenmiyorum" cümlesiyle değil, tek tek adlandırılmış sorunlarla başlar.

Çünkü ilk ameliyatın gerçek sonucu ancak bir yılda ortaya çıkar. Nedbe dokusunun olgunlaşması bir yıla kadar sürebilir; bu süre dolmadan yapılan revizyon rinoplasti, henüz değişmekte olan bir dokuya müdahale etmek demektir. Seminars in Plastic Surgery dergisindeki derleme de çoğu olguda en az bir yıl beklenmesini önerir.

Aynı derleme bir istisna tanır: kalan küçük bir kemer ya da kemiklerin yeniden yerleştirilmesi gibi sınırlı düzeltmeler daha erken yapılabilir. Yumuşak dokunun geniş biçimde açılmasını gerektiren işlemler ise tam yıl dolduktan sonraya bırakılır.

• Burun ucundaki ödem en geç çekilen ödemdir; kalın derili hastalarda süre uzar
• İlk aylarda görülen asimetrinin bir bölümü şişliğin eşit inmemesinden kaynaklanır
• Doku yumuşamadan yapılan ameliyatta kanama ve yeni nedbe olasılığı artar

Revizyon rinoplasti, plastik cerrahinin en güç ameliyatları arasında sayılır; çünkü cerrah bozulmamış bir anatomiyle değil, bir başkasının ya da kendisinin daha önce değiştirdiği dokuyla çalışır. Zorluk dört kaynaktan gelir.

• Nedbe dokusu: katmanlar birbirine yapışmıştır; deriyi iskeletten ayırmak daha uzun ve daha risklidir
• Azalmış kıkırdak: en uygun greft kaynağı olan septum çoğu zaman ilk ameliyatta kullanılmıştır
• Deri örtüsü: kalın deri altındaki ince işçiliği gizler; ince deri en küçük düzensizliği gösterir
• Öngörülemezlik: içeride ne kaldığı ancak ameliyatta görülür; cerrahın yedek greft planı hazır olmalıdır

Bu nedenle revizyon rinoplasti genellikle ilk ameliyattan uzun sürer ve çoğunlukla açık teknikle yapılır.

Revizyon rinoplasti için greft seçimini ihtiyaç belirler: küçük bir dolgu ya da kanat desteği için kulak kıkırdağı yeterlidir, burnun çatısını taşıyacak güçlü bir destek gerekiyorsa kaburga kıkırdağına başvurulur. Septumda yeterli kıkırdak kaldıysa ilk tercih yine odur. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği de sıralamayı böyle verir: en sık septum, bazen kulak, nadiren kaburga.

Kaburga kıkırdağının bilinen zayıflığı zamanla eğrilebilmesidir ve cerrahlar bunu yontma tekniğiyle azaltmaya çalışır. Greft gerektiren bir revizyon rinoplasti öncesinde hangi kaynağın düşünüldüğünü ve ikinci bir kesi bölgesi olup olmayacağını mutlaka sorun.

Hayır. Revizyon rinoplasti, kapsamı en geniş aralıkta değişen burun ameliyatıdır; bir uçta sınırlı bir dokunuş, diğer uçta burnun yeniden yapılandırılması yer alır. Hangi uçta olduğunuzu şikâyetinizin büyüklüğü değil, altta yatan yapısal eksik belirler.

• Sınırlı düzeltme: kalan küçük kemerin törpülenmesi, tek bir düzensizliğin giderilmesi
• Orta kapsam: burun ucunun yeniden şekillendirilmesi, septumdan ya da kulaktan alınan greftle destek
• Yeniden yapılandırma: çökmüş sırtın ve zayıflamış çatının kaburga kıkırdağıyla kurulması

Çok küçük çukurluklarda bazı hekimler dolgu maddesini geçici bir seçenek olarak önerir. Dolgu kalıcı değildir; revizyon rinoplasti gerektiren yapısal bir sorunu da çözmez.

Beklenmesi gereken, adı konmuş bir sorunun belirgin biçimde düzelmesidir; beklenmemesi gereken ise hiç ameliyat olmamış gibi bir burundur. Revizyon rinoplasti sonucunu, cerrahın becerisi kadar elde kalan dokunun kalitesi sınırlar. Deri esnekliğini yitirmişse ya da kıkırdak çatı çok zayıfsa ulaşılabilecek nokta da daralır.

• Düzeltilecek sorunları önem sırasına koyun; ilk iki madde çoğu zaman ameliyatın gerçek hedefidir
• Milimetrik asimetriler her yüzde vardır ve ameliyatla tümüyle giderilemez
• Nefes ile görünüm çatıştığında öncelik nefestedir
• İkinci ameliyattan sonra da küçük bir düzeltme gerekebilir

1. Belgelerin toplanması. İlk ameliyatın raporu (epikriz), ameliyat öncesi ve sonrası fotoğraflarınız ve varsa tomografi istenir. Rapor yoksa bunu baştan söyleyin.
2. Uzaktan ön görüş. Güncel fotoğraflar ve şikâyet listeniz incelenir; revizyon rinoplasti için sürenin dolup dolmadığı ve greft gerekip gerekmeyeceği hakkında ilk değerlendirme paylaşılır.
3. Muayene. Hekim burnun içini ve dışını değerlendirir, septumda kalan kıkırdağı yoklar, deri kalınlığına bakar.
4. Ameliyat. Revizyon rinoplasti genel anestezi altında yapılır. Greft gerekiyorsa aynı seansta kulaktan ya da kaburgadan alınır.
5. Gözlem ve atel. Burun dışına atel, gerekirse içine silikon destek yerleştirilir. Yolculuğun genel akışını operasyon süreci sayfasında anlattık.
6. Uzun takip. Kontroller fotoğrafla sürer; son değerlendirme en erken on ikinci ayda yapılır.

Revizyon rinoplasti sonrası gündelik hayata dönüş ilk ameliyata benzer biçimde bir iki hafta alır, ancak ödemin çekilmesi daha yavaştır. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği, kıkırdak greftlerinin ve geniş doku açılmasının iyileşmeyi uzattığını belirtir. Aşağıdaki süreler Cleveland Clinic'in rinoplasti bilgilendirmesindeki genel çerçeveye dayanır.

Kaburga ya da kulak kıkırdağı alındıysa o bölgede de ayrı bir kesi, pansuman ve ilk günlerde ek bir ağrı beklenir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'nin burun ameliyatı sayfası ağır egzersiz ve temas sporları için 4–6 hafta beklenmesini önerir.

Revizyon rinoplasti için program çoğunlukla 7–10 gün üzerinden kurulur ve atelin çıkarıldığı kontrol ülkeden ayrılmadan yapılır. İlk ameliyattan farkı hazırlıktadır: seyahat tarihi belirlenmeden önce eski ameliyat raporunun hekime ulaşmış olması gerekir.

• İlk ameliyatı başka bir ülkede olduysanız raporu çevirisiyle birlikte gönderin
• Kaburga kıkırdağı kullanıldıysa göğüsteki kesi de dönüşten önce kontrol edilir; yolda bagaj kaldırmamak gerekir
• Uçuş onayını hekim kontrol muayenesinde verir
• Konaklama ve transfer hastaneye yakın olacak biçimde ayarlanır

Neda Deniz, T.C. Sağlık Bakanlığı Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi (AK-1032) sahibi bir aracı kuruluştur; klinik değildir. Revizyon rinoplasti dahil tüm ameliyatlar, anlaşmalı uzman hekimler tarafından ilgili hastanelerde yapılır. Burun cerrahisi alanında birlikte çalıştığımız hekim, Kulak Burun Boğaz ve Baş-Boyun Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Kürşat Yelken'dir; hangi hekimle ilerleyeceğiniz ön değerlendirmeden sonra netleşir. Görüşmede hekimin yılda kaç ikincil burun ameliyatı yaptığını, hangi greft kaynağını neden seçtiğini ve neyin düzelmeyebileceğini sorun.

Mevzuat gereği sağlık hizmetlerinde fiyat reklamı yapılmaz. Revizyon rinoplasti ayrıca kapsamı en çok değişen burun ameliyatı olduğu için muayene yapılmadan verilen rakamlar güvenilir değildir. Maliyeti oluşturan kalemler şunlardır:

• Kapsam: sınırlı düzeltme ile yeniden yapılandırma arasındaki fark
• Greft kaynağı: kulak ya da kaburga kıkırdağı alınması ameliyatı uzatır
• İşlevsel onarım: septum ve burun valvine yönelik ek işlemler
• Tetkikler: tomografi ve kan tahlilleri
• Hastane, anestezi, konaklama ve takip

İlk burun ameliyatının paket içeriğini burun estetiği sayfamızda bulabilirsiniz.

Revizyon rinoplasti, ilk ameliyatın bütün risklerini taşır ve bunlara greft ile nedbe dokusundan kaynaklananları ekler. Türkiye'de uygulamalar Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Derneği ile ilgili uzmanlık derneklerinin ilkeleri çerçevesinde yürütülür.

• Kalıcı nefes güçlüğü ya da koku duyusunda değişiklik
• Septumda delinme ve tekrarlayan burun kanaması
• Deride renk değişikliği ve kötü yara iyileşmesi
• Greftin eğrilmesi ya da yer değiştirmesi
• Verici bölge sorunları: göğüste ya da kulakta ek kesi, ağrı ve iz
• Uzun süren ödem ve sertlik
• Yetersiz sonuç: yeni bir düzeltme ihtiyacı
• Kanama, enfeksiyon ve anesteziye bağlı sorunlar

Sigara yara iyileşmesini bozar; revizyon rinoplasti öncesinde hekimin belirttiği süre boyunca bırakılmalıdır.

Revizyon rinoplasti dışındaki konuları da araştırıyorsanız şu rehberler işinize yarayabilir:

• Rinoplasti rehberi — açık ve kapalı teknik, septorinoplasti
• Gıdı ameliyatı rehberi — yağ, kas ve deriye göre yöntem seçimi
• Yüz germe rehberi — dört teknik ve iyileşme
• Ses inceltme rehberi — teknikler ve ses terapisi

Revizyon rinoplasti kararından önce üç soruyu yanıtlayın: İlk ameliyatın üzerinden bir yıl geçti mi? Beni rahatsız eden şeyi bir cümleyle adlandırabiliyor muyum? İkinci ameliyattan sonra da küçük bir kusur kalabileceğini kabul ediyor muyum? Üçüne de evet diyorsanız değerlendirme için doğru zamandasınız.

Ameliyat raporunuzu, eski ve yeni fotoğraflarınızı gönderin; anlaşmalı hekimlerimiz incelesin. Size revizyon rinoplasti ile neyin düzelebileceğini, greft gerekip gerekmeyeceğini ve beklemenizin daha doğru olup olmadığını açıkça söyleyelim.